W spółkach z o.o., w których interesy wspólników i członków zarządu nierzadko się przecinają, zakaz działalności konkurencyjnej odgrywa kluczową rolę w ochronie interesów spółki. Choć ustawa Kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) wprost reguluje ten zakaz tylko w odniesieniu do członków zarządu, w praktyce można – i często warto – rozszerzyć go również na wspólników.
W tym artykule wyjaśniamy:
-
kogo obowiązuje zakaz konkurencji,
-
jakie są konsekwencje jego naruszenia,
-
czy wspólnik również może zostać objęty takim zakazem,
-
i jak skutecznie zabezpieczyć interesy spółki w umowie.
Składki ZUS w spółce z o.o. – czy wspólnicy muszą je opłacać?
Kogo obejmuje ustawowy zakaz konkurencji w spółce z o.o.?
Zgodnie z przepisami k.s.h., ustawowy zakaz działalności konkurencyjnej dotyczy wyłącznie członków zarządu spółki z o.o. Wynika to z faktu, że to właśnie oni prowadzą sprawy spółki i ją reprezentują – w odróżnieniu od wspólników, których zaangażowanie ma przede wszystkim charakter kapitałowy.
Co jest zakazane członkowi zarządu?
Bez uprzedniej zgody spółki, członek zarządu nie może:
-
prowadzić interesów konkurencyjnych,
-
być wspólnikiem w konkurencyjnej spółce cywilnej lub osobowej,
-
zasiadać w organach spółek kapitałowych prowadzących konkurencyjną działalność,
-
posiadać co najmniej 10% udziałów lub akcji w konkurencyjnej spółce,
-
mieć prawa do powoływania co najmniej jednego członka zarządu w takiej spółce.
Podstawa prawna: art. 211 i 213 k.s.h.
Kiedy członek zarządu może działać konkurencyjnie?
Tylko wtedy, gdy uzyska wyraźną zgodę spółki. Najczęściej wydaje ją organ uprawniony do powoływania zarządu (chyba, że umowa spółki wskazuje inaczej). Jeśli brak takiego zapisu, zgodę mogą wyrazić wspólnicy w drodze uchwały.
Uwaga: Zgoda musi być udzielona indywidualnie dla konkretnej osoby i konkretnego przypadku. Tzw. zgoda „in blanco” – ogólna, bez wskazania okoliczności – jest nieważna.
Jakie są konsekwencje naruszenia zakazu konkurencji przez zarząd?
-
Samo naruszenie zakazu nie unieważnia czynności prawnej, której dotyczy (np. zawarcie umowy).
-
Może jednak prowadzić do odwołania członka zarządu.
-
Spółka może również:
-
wystąpić z powództwem o wyłączenie członka zarządu ze spółki,
-
dochodzić odszkodowania – na podstawie art. 293 §1 k.s.h., jeśli działalność konkurencyjna spowodowała szkodę.
-
Warunek: musi istnieć związek przyczynowy między działaniem członka zarządu, a poniesioną przez spółkę szkodą.
Czy wspólnik może prowadzić konkurencyjną działalność?
Tak – co do zasady, wspólnik spółki z o.o. nie jest objęty ustawowym zakazem konkurencji. Jego obowiązki ograniczają się zazwyczaj do wniesienia wkładu do spółki.
Ale uwaga – wspólnicy mogą samodzielnie zdecydować, że nie będą prowadzić konkurencyjnej działalności. Taki zakaz można:
-
zawrzeć w umowie spółki już na etapie jej zawiązywania,
-
wprowadzić później – w drodze zmiany umowy spółki (wymaga zgody wszystkich wspólników, których zakaz ma objąć).
Kiedy warto wprowadzić zakaz konkurencji dla wspólników?
Zakaz konkurencji może zabezpieczyć interesy spółki m.in. w sytuacjach:
-
gdy wspólnicy prowadzą podobną działalność gospodarczą na własną rękę,
-
gdy istnieje ryzyko wykorzystania informacji o spółce do działań konkurencyjnych,
-
gdy jeden ze wspólników może pozyskiwać klientów poza spółką.
Zadbaj o profesjonalne zabezpieczenie interesów spółki
Zarówno w przypadku członków zarządu, jak i wspólników, dobrze sformułowany zakaz konkurencji to ważny element ochrony interesów spółki.
Nasza kancelaria oferuje pomoc prawną przy:
-
sporządzaniu umów i klauzul o zakazie konkurencji,
-
ocenie zgodności działań członków zarządu ze statutem,
-
reprezentowaniu spółek w sporach dotyczących naruszeń zakazu konkurencji.
