Grudzień to zdecydowanie najbardziej zabiegany okres w ciągu całego roku, w którym większość z nas przygotowuje się już do Świąt Bożego Narodzenia. W pośpiechu łatwo jest jednak zapomnieć o wielu istotnych sprawach związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą. Jedną z takich kwestii, którą warto mieć na uwadze, to przedawnienie naszych roszczeń. Wyjaśnijmy bowiem już na wstępie, że dłużnik nie ma obowiązku uregulowania przedawnionego zobowiązania – to czy to zrobi, zależy wyłącznie od jego dobrej woli.
Czym jest przedawnienie roszczeń w działalności gospodarczej, jak uniknąć utraty należności i skutecznie zarządzać terminami zobowiązań?
prawnej dla firm i przedsiębiorców
Czy przedawnione roszczenie wygasa?
Przedawnione roszczenie nie wygasa, lecz przekształca się w zobowiązanie naturalne. Oznacza to, że jakkolwiek dług istnieje nadal, a wierzyciel może domagać się od dłużnika spełnienia świadczenia, to jednak dłużnik może skutecznie uchylić się od zaspokojenia roszczenia, broniąc się zarzutem przedawnienia. Ważne jest zatem, by być świadomym terminów przedawnienia oraz na bieżąco monitorować swoje należności. Pozwoli to uniknąć sytuacji, w której wierzyciel straci możliwość dochodzenia swoich roszczeń np. na drodze postępowania sądowego.
Terminy przedawnienia roszczeń w działalności gospodarczej
Zasadniczy termin przedawnienia dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi 3 lata, niemniej jednak należy pamiętać, iż przepisy szczególne mogą wprowadzać odstępstwa od tej zasady ogólnej. Dla przykładu, roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem lat dwóch, podczas gdy roszczenia z umowy spedycji przedawniają się już z upływem jednego roku.
Jednocześnie trzeba dodać, że koniec terminu przedawnienia przypada w zasadzie na ostatni dzień roku kalendarzowego, zgodnie z art. 118 zd. 2 k.c. Wyjątkiem są sytuacje, gdy termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Wówczas, przedawnienie następuje z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, przy czym jak stanowi art. 120 zd. 1 k.c., bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
Przykład
Jeżeli zatem zapłata ceny miała nastąpić w dniu 25 marca 2022 r., roszczenie sprzedawcy przedawni się z końcem 2024 r., tj. w dniu 31 grudnia 2024 r. Termin przedawnienia w tym przypadku nie jest bowiem krótszy niż dwa lata, w związku z czym zastosowanie znajduje tutaj reguła ogólna, zgodnie z którą bieg przedawnienia kończy się w ostatnim dniu roku kalendarzowego (art. 118 zd. 2 k.c.).
Uniknij przedawnienia roszczeń dzięki regularnemu przeglądowi faktur
Oczywiście żaden przedsiębiorca nie lubi tracić czasu na siedzenie w papierach. Biurokracja jest zresztą jednym z głównych hamulcowych rozwoju przedsiębiorczości. Warto jednak pamiętać o tym, że regularne przeglądanie faktur i monitorowanie terminów płatności wynikających z poszczególnych umów zawartych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą może przynieść ogromne korzyści i uchronić nas przed ryzykiem przedawnienia roszczeń.
Grudzień to doskonały moment do tego, aby podsumować cały rok i upewnić się, że wszystkie zobowiązania oraz należności zostały odpowiednio rozliczone. Dlatego też bardzo dobrą praktyką biznesową okazuje się wdrożenie do biznesu odpowiednich procedur, które będą sprzyjać jeszcze lepszemu zarządzaniu finansami. W ten sposób możliwe jest przede wszystkim zminimalizowanie ryzyka finansowego oraz zabezpieczenie płynności operacyjnej biznesu.
Sposoby na przerwanie biegu przedawnienia, czyli jak bronić się przed opieszałością dłużnika?
Należy pamiętać, że wierzyciel może skutecznie bronić się przed zwłoką dłużnika w regulowaniu swoich zobowiązań. Służy temu przede wszystkim instytucja przerwania biegu przedawnienia, której istota sprowadza się głównie do tego, że po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. Innymi słowy, cały dotychczasowy bieg przedawnienia zostaje zniweczony. Warunkiem dla skutecznego przerwania przedawnienia jest jednak, zgodnie z art. 123 k.c., podjęcie odpowiednich kroków prawnych, a to poprzez:
- każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;
- uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje.
Jak więc nie stracić szansy na odzyskanie długu?
Najpopularniejszym sposobem na przerwanie przedawnienia roszczenia jest rzecz jasna wniesienie pozwu. Tym niemniej, wypada zauważyć, iż złożenie pozwu powinno być poprzedzone wezwaniem dłużnika do wykonania świadczenia na rzecz wierzyciela, jednak, co równie istotne, samo w sobie skierowanie wezwania do dłużnika nie jest czynnością skutkującą przerwaniem biegu przedawnienia. Warto zatem działać szybko, mając na względzie, że w przeciwnym razie istotnie komplikuje się proces odzyskiwania należności.
Znacznie mniej pewnym sposobem przerwania przedawnienia pozostaje natomiast kwestia uznania roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. Uznanie takie może mieć postać umowy pomiędzy stronami (tzw. uznanie właściwe) lub oświadczenia wiedzy dłużnika (uznanie niewłaściwe). Musi ono jednak ujawniać w sposób dostateczny, że dłużnik ma świadomość istnienia ciążącego na nim względem wierzyciela obowiązku, któremu odpowiada roszczenie.
Niezależnie od powyższego, możliwe jest również zawieszenie przedawnienia, co następuje przez m.in. zawezwanie do próby ugodowej, na podstawie którego wszczynane jest tzw. postępowanie pojednawcze mające służyć zawarciu ugody między wierzycielem a dłużnikiem. Powszechnie praktykowanym rozwiązaniem na zawieszenie biegu przedawnienia jest także wszczęcie mediacji, przy czym trzeba pamiętać, że mediacja jest dobrowolna, a zatem druga strona musi wyrazić na nią zgodę. Tym samym wierzyciel musi liczyć na wolę porozumienia ze strony dłużnika.
Skontaktuj sie z nami, jeśli chcesz wiedzieć:
Jak nie stracić szansy na odzyskanie należności od klientów?
Podsumowanie
Przedsiębiorcy powinni zdawać sobie dobrze sprawę z zasad dotyczących przedawnienia roszczeń. Pozwoli to przede wszystkim na uniknięcie niepotrzebnych strat finansowych. Kwestie te nie zawsze są jednak takie proste i oczywiste, na jakie mogłyby się wydawać. Dlatego też w razie jakichkolwiek wątpliwości warto skorzystać z usług naszej kancelarii, aby mieć pewność, że wszystkie aspekty prawne zostaną dokładnie przeanalizowane, a następnie odpowiednio zabezpieczone. Nasza oferta to gwarancja profesjonalizmu, rzetelności i skuteczności, które pozwolą Państwu skupić się na rozwijaniu biznesu bez obaw o kwestie prawne.
